Dziennikarstwo – jako sztuka

Artykuły początkującej dziennikarki z Kazachstanu.


Styczeń 20, 2018

Ryszard Kapuściński. Biogram.

Krótki opis życia oraz twórczości Ryszarda Kapuścińskiego w datach.

z21271334V,Ryszard-Kapuscinski

4 marca 1932 – urodził się w Pińsku na Polesiu ( dzisiejsza Białoruś).

1944 – uciekał z matką i siostrą ze stolicy został ministrantem pewnego księdza.

1945 – powrót do Warszawy. Po ukończeniu szkoły został uczniem Gimnazjum imienia Stanisława Staszica w Warszawie. Pisał do gazety „Sztandar młodych” – popularny w tych czasach dziennik dla młodzieży. Po ukończeniu szkoły średniej otrzymał propozycję współpracy ze stołecznym dziennikiem.

1951 – rozpoczął studia. Studiował przez rok polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, zanim przeniósł się na historię. (chciał studiować filozofię ale ten wydział na UW był wtedy zamknięty).

1952 – wziął ślub z Alicją Mielczarek, przyszła lekarz pediatra. Urodziła się im córka Zofia, która w latach siedemdziesiątych wyemigrowała do Vancouver w Kanadzie.

1955 – obrona pracy magisterskiej.

1956 – przyjęty do zespołu „Sztandaru Młodych”. Latem został wysłany do Indii, gdzie spędził sześć miesięcy. Po drodze zatrzymał się w Berlinie, na Festiwalu Młodzieży i Studentów, oraz w Rzymie. W podróży powrotnej, w Kabulu, po raz pierwszy został aresztowany za brak wizy. Zniszczono wtedy prawie wszystkie jego filmy. Zdobył pierwszą nagrodę za reportaż o sytuacji krakowskiej Nowej Huty, pracował w niej jako student i znał tamtejsze tragiczne warunki. Władze nie były zachwycony tym reportażem – Kapuściński musiał ukrywać się. Gdy stwierdzono, że reporter napisał prawdę został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

1957 – jesienią został oddelegowany do Chin, do redakcji młodzieżowego dziennika „Czungkuo” . Gdy tylko Kapuściński dotarł do Pekinu, w polskiej i chińskiej polityce dokonał się znaczący zwrot, w związku z czym redakcja „Sztandar Młodych” została zastąpiona trzema komisarzami. Wtedy Kapuściński postanowił wrócić się do Warszawy, gdzie zatrudnił się w agencji prasowej PAP i zaczął pracować dla „Polityka”. Opowieść o pierwszej podróży do ZSRR(„Imperium”)

1958 – w styczniu 9 dni podróżował Koleją Transsyberyjską, opisał podróż z Pekinu do Moskwy. Poleciał z Londynu do Akry, była to pierwsza afrykańska wyprawa Kapuścińskiego. Z Akry zaczął pisać o Afryce, w tych latach wstrząsanej niepokojami politycznymi i społecznymi.

1960 – w Polsce. Uzyskuje zgodę na wyjazd do Konga, jednego z najbardziej niedostępnych i najtrudniejszych do przeniknięcia państw, z zadaniem obserwowania wypadków. Wyjazd okazuje się niemożliwy – z Konga wyrzucili wszystkich ludzi z krajów socjalistycznych. Na pocieszenie komisja wydaje Kapuścińskiemu bilet do Nigerii. Oficjalnie mówi, że jedzie do Nigerii, a po cichu przepisuje bilet lotniczy na Kair, skąd wraz z dwoma przyjaciółmi dociera do Konga.

1961 – 17 stycznia zamordowano kongijskiego przywódcę. Dzięki pomocy błękitnych hełmów ONZ nie trafili w ręce żandarmerii, dostali się na samolot do Burundi. Tam, oskarżony został o szpiegostwo na rzecz Lumumby. Po raz pierwszy Kapuścińskiemu groziło rozstrzelanie. Znów uratowany przez żołnierzy ONZ, wrócił do Polski, gdzie złożył relację z tego, co widział w Kongu. Jednak został oskarżony przez funkcjonariusza MSZ o to, że popiera teorie szkodliwe dla polityki własnego kraju. W związku z tym znów stał się korespondentem krajowym i zaczął jeździć po Polsce.

1962 – debiutancka książka „Busz po polsku”, zbiór pierwszych reportaży dotyczących kraju. PAP zaproponowała mu wyjazd do Afryki w charakterze korespondenta. Poza Spędził tam prawie sześć lat. Latem był świadkiem procesów niepodległościowych w Ruandzie. Pojechał do Ugandy, gdzie w październiku, zapadł na malarię mózgową, a po przyjeździe do Dar es Salaam, na gruźlicę.

1963 – wiosną udał się do Dakaru, jako obserwator pierwszego światowego festiwalu sztuki czarnoskórych artystów. W połowie maja asystował przy narodzinach Organizacji Jedności Afrykańskiej. W Polsce tymczasem ukazuje się książka „Czarne gwiazdy”. Po koniec roku poleciał na Zanzibar, gdzie zyskał cenne informacje, które przesłał do Warszawy.

1964 – w lutym, u boku żołnierzy somalijskich, śledzi za wojną somalijsko-etiopską o kontrolę nad Ogadenem.

1965 – znalazł się w Tanzanii, gdzie gromadził przerażające kobiet i dzieci Tutsi ocalałych z maskary dokonanej przez ruandyjskich Hutu. 19 czerwca przyjeżdża do Algierii.

1966 – na początku znajdował się w samym sercu nigeryjskiej wojny domowej. 15 stycznia przemierzył ziemię Jorubów – opisał łaknienie wolności zwykłych ludzi.

1967 – część roku spędził w Lagos w wynajętym mieszkaniu, które często było ograbiane. Prosi o pozwolenie na przyjazd do Warszawy ze względu na zły stan zdrowia. Po powrocie do zdrowia znowu odwiedził Imperium. Jesienią na pięć lat wyjechał do Ameryki Południowej, do Santiago.

1968 – publikuje książkę „Kirgiz schodzi z konia”, w której opowiedział o kulturze i tradycjach południowych republik ZSRR: Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Turkmenistanu, Tadżykistanu, Kirgistanu i Uzbekistanu.

1969 – w lipcu podczas wybuchu wojny Hondurasu z Salwadorem, mieszkał w Meksyku. Jako jedyny zagraniczny korespondent na miejscu wydarzeń przesłał wiadomość do Warszawy o tym, że na Tegucigalpa (Honduras) spadła pierwsza bomba. Przemierzył kontynent latynoamerykański, opisując losy swojego peruwiańskiego przyjaciela Pedro Morotego, śmierć partyzanta z Salvadoru Victoriana Gomeza i historię Che oraz Salvadora Allendego. Opublikował tomy „Gdyby całą Afryka…” i „Che Guevara – Dziennik z Boliwii” .

1970 – ukazała się książka „Dlaczego zginął Karl von Spreti?”, w której opowiedział o ambasadorze niemieckim w Gwatemali.

1972 – Kapuściński jest w „Damaszku”

1973 – jedzie na Bliski Wschód, aby przyjrzeć się konfliktowi arabsko – izraelskiemu.

1974 – poleciał do Aten, a stamtąd na Cypr jako obserwator wojny cypryjsko – tureckiej. Po powrocie wybrał się do Angoli (na okres trzech miesięcy). Napisał książkę o wojnie w Angoli – „Jeszcze dzień życia”, w której zawarł analizę nowej formy konfliktu zbrojonego. Wrócił do Etiopii i zgromadził relacji z owych spotkań z Cesarzu.

1975 – publikuje książkę „Chrystus s karabinem na ramieniu”, o ruchach partyzanckich Afryki, Ameryki Łacińskiej i Bliskiego Wschódu.

1978 – publikuję książkę „Cesarz” i zdobywa sławę światową. W książce tej autor opisał system rządów władcy tyleż kochanego, co znienawidzonego.

1979 – powracają go do Ogadenu, śledzić za nowym konfliktom pomiędzy Etiopią a Somalią. Pod koniec lat siedemdziesiątych był świadkiem rewolucji Ruhollaha Chomeiniego, którą opisał w „Szachinszach”, opublikowanej w 1982 roku w Polsce. Kapuściński był przy narodzinach rewolucji w Iranie.

1981 – odszedł z PAP, zamknięto tygodnik „Kultura” w którym publikował większość reportaży. W kolejnych latach nie podróżował, poświęcił się refleksji, publicystyce i pisarstwu.

1983„Cesarz” uznano za najlepszą książkę roku, według „Sunday Times”

1986 – wyszedł pierwszy zbiór wierszy Kapuścińskiego „Notes”.

1988 – został zaproszony do wygłoszenia wykładów na Temple University w Filadelfii. Pojechał do Ugandy na „wyprawę pojednawczą” rządu Museveniego.

1989 – znalazł się w Moskwie jesienią, ze względu na przemiany na wschodzie i rozwój procesów demokratycznych.

1990 – zaczął jeździć po ogarniętym fermentem Związku Radzieckim. W styczniu był w Kijowie, aby zebrać relacje dotyczące tego, co stało się w rocznicę uchwalenia krótkiej niepodległości w 1918 roku, jaką cieszyła się Ukraina. Wychodzi tom „Lapidarium” – zbiór fragmentów, refleksji, stron z dziennika, zamykających w sobie myśl pisarza, jego analizę przeżycia.

1991 – odmówił wyjazdu do Iraku i obserwowanie wojny w Zatoce. Pojechał do Wilna, gdzie oddziały radzieckie otoczyły gmach parlamentu. Przez Moskwę udał się do Ufy, a stamtąd na wyprawę po regionie uralsko – syberyjskim. Dotarłszy do granicy z Azją Środkową 19 sierpnia znów wrócił do stolicy, aby ujrzeć przebieg przewrotu. Zdołał jeszcze raz pojechać do Etiopii, aby odwiedzić obóz uchodźców w Itang. Potem jeszcze raz wrócił do Imperium, tym razem do Mińska, skąd wziął autobus do Pińska, swojego rodzinnego miasta.

1993 – ukazuje się książka „Imperium”, w której opowiada o podróżach po Rosji.

1994 – wiele miesięcy spędził w Berlinie. Dostał Nagrodę Alfreda Jurzykowskiego

1995 – przyznano mu Nagrodę Polskiego Pen Clubu

1997– doktorat honoris causa Uniwersytetu Śląskiego.

1998 – opublikowany został „Heban”, książka nie o Afryce, lecz o kilku ludziach stamtąd.

1999 – odmówił wyjazd do Kosowa, gdzie rozgrywał się ostatni akt tragicznej wojny w byłej Jugosławii. Odwiedził zatem obóz uchodźców na pograniczu Somalii i Erytrei.

2000 – opublikował „Z Afryki”, album, w którym po raz pierwszy przedstawił swoją pracę fotoreportera.

2001 – dawał wykłady w mieście Meksyk. Otrzymał nagrodę dla najlepszej książki roku, za „Lapidarium IV” i „Z Afryki”.

2002 – włoska edycja albumu „Z Afryki”. We Włoszech w tym czasie otrzymał wiele nagród: Premio Internazionale Viareggio Versilia, Premio Citta di Omegna, Premio Creola przyznawana przez Uniwersytet Boloński oraz kalabryjską Premio Internazionale Feudo di Maida. Uniwersytet w Sofii wyróżnił go doktoratem honoris causa. W Polsce otrzymał Order Ecce Homo za szczególne zasługi w walce z fałszem świata.

2003 – w styczniu w Turynie otrzymuje Premio Grinzane Cavour, przyznawaną za książki, które wzbudzają radość czytelników. Wydaje książkę o własnym życiu i przemyśleniach „Autoportret reportera”.

2004 – 3 maja znalazł się na obchodach Światowego Dnia Wolności Prasy w Kolumbii, w atmosferze gróźb i napaści wobec wielu dziennikarzy. Wychodzi kolejna książka „Podróże z Herodotem”. Dostaje dwukrotnie doktorat honoris causa polskich uczelni: Uniwersytet Jagieloński i Uniwersytet Gdański.

2005 – Kapuścińskiemu zostają przyznane: Premio Napoli per la Poesia oraz Nagroda literacka imienia Elsy Morante, za wkład w kulturę europejską. 17 stycznia kolejny honorowy doktorat otrzymuje w Barcelonie.

2006 – 4 marca przyznano mu Nagrodę Specjalną imienia Ilarii Alpi za całokształt twórczości. W maju Uniwersytet w Udine przyznaje mu także doktorat honoris causa w dziedzinie mediacji między kulturami. W Polsce ukazuje się dwie jego książki: tom wierszy „Prawa natury” i esej „Ten Inny” . W październiku wraca do Włoch: w Rzymie bierze udział w festiwalu Romapoesia i w otwarciu Biblioteki Europejskiej. Dla Czytelnika, polskiego wydawcy pisarza, przygotowuje „Lapidarium VI”

23 styczeń 2007 – umiera na atak serca w szpitalu przy ulicy Banacha w Warszawie, kilka dni po operacji.

Biogram stworzony na podstawie książki „Ryszard Kapuściński. Dałem głos ubogim ” – tłum. Magdalena Szymków, Joanna Wajs – wydawnictwo Znak, Kraków 2008 rok.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *